Η συζήτηση γύρω από τα πνευματικά δικαιώματα στη μουσική και τη χρήση τηλεοράσεων, ηχητικών συστημάτων και μουσικής σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις δεν είναι καινούργια. Τα τελευταία όμως χρόνια, τα ελληνικά δικαστήρια — ακολουθώντας σταθερά τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης — εκδίδουν ολοένα και πιο σαφείς αποφάσεις που καθορίζουν πότε μια ξενοδοχειακή επιχείρηση θεωρείται ότι πραγματοποιεί «δημόσια εκτέλεση» μουσικών έργων.
Τρεις πρόσφατες αποφάσεις ελληνικών δικαστηρίων, που εκδόθηκαν έπειτα από αγωγές της ΕΔΕΜ κατά ξενοδοχειακών επιχειρήσεων, επιβεβαιώνουν ότι η μετάδοση μουσικής μέσα από τηλεοράσεις δωματίων, lobby, εστιατόρια, bar, spa, πισίνες και λοιπούς κοινόχρηστους χώρους δεν θεωρείται απλή τεχνική διευκόλυνση προς τους πελάτες, αλλά χρήση προστατευόμενου περιεχομένου που απαιτεί άδεια δημόσιας εκτέλεσης.
Οι αποφάσεις αυτές θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για ολόκληρο τον τουριστικό κλάδο, καθώς ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη σύγχρονη νομική αντίληψη περί «νέου κοινού» και «ενεργητικής παρέμβασης» της επιχείρησης, ενώ παράλληλα επιβεβαιώνουν τον θεσμικό ρόλο που διαδραματίζει η ΕΔΕΜ στην προστασία των δικαιωμάτων Ελλήνων και αλλοδαπών δημιουργών μουσικής.
Η πρώτη απόφαση: Η τηλεόραση στο δωμάτιο αποτελεί δημόσια παρουσίαση μουσικής
Στην πρώτη απόφαση, το δικαστήριο εξέτασε τη χρήση τηλεοπτικών συσκευών μέσα σε δωμάτια ξενοδοχειακής μονάδας, μέσω των οποίων μεταδίδονταν τηλεοπτικά προγράμματα που περιείχαν μουσικά έργα.
Η ξενοδοχειακή επιχείρηση υποστήριξε ουσιαστικά ότι οι τηλεοράσεις βρίσκονταν μέσα σε ιδιωτικού χαρακτήρα δωμάτια και επομένως η παρακολούθηση τηλεοπτικού προγράμματος από τους πελάτες δεν μπορούσε να θεωρηθεί δημόσια εκτέλεση.
Το δικαστήριο όμως υιοθέτησε πλήρως τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατέληξε στο ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, όταν ένα ξενοδοχείο εγκαθιστά τηλεοράσεις και τις συνδέει με κεντρικό σύστημα λήψης ή αναμετάδοσης σήματος, δεν παρέχει απλώς τεχνικό εξοπλισμό. Αντιθέτως, παρεμβαίνει ενεργητικά ώστε οι πελάτες του να αποκτούν πρόσβαση σε προστατευόμενο μουσικό περιεχόμενο.
Το δικαστήριο τόνισε ότι χωρίς αυτή την παρέμβαση, οι πελάτες δεν θα είχαν τη δυνατότητα να απολαύσουν τα συγκεκριμένα έργα υπό τις ίδιες συνθήκες.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε και στην έννοια του «νέου κοινού». Το δικαστήριο έκρινε ότι οι πελάτες του ξενοδοχείου αποτελούν κοινό διαφορετικό από εκείνο που είχε υπολογίσει ο αρχικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας κατά τη μετάδοση του προγράμματος.
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, η διανομή του τηλεοπτικού σήματος μέσα στο ξενοδοχείο θεωρήθηκε νέα πράξη δημόσιας παρουσίασης.
Παράλληλα, το δικαστήριο επανέλαβε ότι η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της αμοιβής των δημιουργών και της εύρυθμης λειτουργίας του συστήματος συλλογικής διαχείρισης.
Η δεύτερη απόφαση: Lobby, εστιατόρια και χώροι υποδοχής θεωρούνται χώροι δημόσιας εκτέλεσης
Η δεύτερη υπόθεση επικεντρώθηκε κυρίως στους κοινόχρηστους χώρους μεγάλης ξενοδοχειακής μονάδας.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν:
- χώροι reception,
- lobby,
- χώροι πρωινού,
- εστιατόρια,
- café,
- χώροι ψυχαγωγίας,
- καθώς και χώροι αναμονής πελατών.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η μουσική που μεταδίδεται στους χώρους αυτούς δεν αποτελεί απλή «ατμόσφαιρα» ή διακοσμητικό στοιχείο, αλλά μέρος της συνολικής υπηρεσίας φιλοξενίας που προσφέρει η επιχείρηση στους πελάτες της.
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η μουσική βελτιώνει την εμπειρία του πελάτη, επηρεάζει το επίπεδο εξυπηρέτησης και ενισχύει εμπορικά την ελκυστικότητα της επιχείρησης.
Το δικαστήριο επισήμανε ότι η χρήση μουσικής σε τέτοιους χώρους εξυπηρετεί σαφή οικονομικό και εμπορικό σκοπό και συνεπώς δεν μπορεί να θεωρηθεί ιδιωτική χρήση.
Παράλληλα, τονίστηκε ότι η πρόσβαση στη μουσική παρέχεται σε διαρκώς εναλλασσόμενο αριθμό πελατών και επισκεπτών, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο τον δημόσιο χαρακτήρα της παρουσίασης.
Η συγκεκριμένη απόφαση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις επιχειρήσεις φιλοξενίας, καθώς διευρύνει πρακτικά την έννοια της δημόσιας εκτέλεσης σε κάθε χώρο όπου η μουσική χρησιμοποιείται ως στοιχείο εξυπηρέτησης και εμπορικής αξιοποίησης.
Στο ίδιο πλαίσιο, το δικαστήριο αναγνώρισε και τον ρόλο των οργανισμών συλλογικής διαχείρισης, όπως η ΕΔΕΜ, ως βασικού μηχανισμού προστασίας της δημιουργικής παραγωγής και διασφάλισης των δικαιωμάτων των μουσικοσυνθετών και στιχουργών.
Η τρίτη απόφαση: Spa, πισίνες, γυμναστήρια και εκδηλώσεις μπαίνουν επίσης στο κάδρο
Η τρίτη απόφαση έδωσε ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στη μουσική χρήση σε ειδικούς χώρους ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων.
Το δικαστήριο εξέτασε:
- μουσική σε spa,
- μουσική σε γυμναστήρια,
- χρήση μουσικής σε πισίνες,
- DJ sets,
- ζωντανές μουσικές εκδηλώσεις,
- μηχανική μουσική σε χώρους διασκέδασης,
- καθώς και μουσική σε αίθουσες εκδηλώσεων.
Σύμφωνα με την απόφαση, οι δραστηριότητες αυτές όχι μόνο συνδέονται με την εμπορική λειτουργία της επιχείρησης αλλά συχνά αποτελούν βασικό στοιχείο της τουριστικής εμπειρίας που προωθεί το ίδιο το ξενοδοχείο.
Το δικαστήριο επανέλαβε ότι η μουσική δεν αντιμετωπίζεται νομικά ως δευτερεύον στοιχείο, αλλά ως οργανωμένη αξιοποίηση προστατευόμενων έργων με στόχο τη βελτίωση της παρεχόμενης υπηρεσίας και την οικονομική ωφέλεια της επιχείρησης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στις ζωντανές ή μικτές μουσικές χρήσεις, όπου το δικαστήριο έκρινε ότι η ύπαρξη εκδηλώσεων, DJ ή συστημάτων ηχητικής κάλυψης ενισχύει ακόμη περισσότερο τον χαρακτήρα της δημόσιας παρουσίασης.
Οι δικαστές σημείωσαν επίσης ότι το σύστημα συλλογικής διαχείρισης εξασφαλίζει στην πράξη ότι οι δημιουργοί μπορούν να αμείβονται για τη χρήση των έργων τους σε μεγάλες εμπορικές δραστηριότητες, όπως οι τουριστικές επιχειρήσεις.
Το κοινό νομικό σημείο και των τριών αποφάσεων
Παρότι οι τρεις υποθέσεις αφορούσαν διαφορετικές μορφές χρήσης μουσικής μέσα σε ξενοδοχειακές μονάδες, τα δικαστήρια κατέληξαν ουσιαστικά στο ίδιο συμπέρασμα:
Η μουσική που μεταδίδεται μέσα από οργανωμένες επαγγελματικές εγκαταστάσεις ξενοδοχείων συνιστά δημόσια εκτέλεση και απαιτεί προηγούμενη άδεια από οργανισμό συλλογικής διαχείρισης.
Και στις τρεις αποφάσεις υπήρξε εκτενής αναφορά:
- στο άρθρο 3 του Ν. 2121/1993,
- στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- στην έννοια του «νέου κοινού»,
- καθώς και στην ενεργητική παρέμβαση της επιχείρησης για την παροχή πρόσβασης στα μουσικά έργα.
Τα δικαστήρια επανέλαβαν επίσης ότι ο ιδιωτικός χαρακτήρας ενός ξενοδοχειακού δωματίου δεν αναιρεί τον δημόσιο χαρακτήρα της παρουσίασης όταν αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο οργανωμένης επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Ο ρόλος της ΕΔΕΜ μέσα από τις αποφάσεις
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδείχθηκε μέσα από τις αποφάσεις είναι η αναγνώριση του θεσμικού ρόλου της ΕΔΕΜ ως οργανισμού συλλογικής διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων.
Τα δικαστήρια επανέλαβαν ότι οι οργανισμοί συλλογικής διαχείρισης καλύπτονται από το τεκμήριο νομιμοποίησης του νόμου και αποτελούν τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου προστατεύονται τα δικαιώματα των δημιουργών μουσικής.
Μέσα από το σκεπτικό των αποφάσεων προκύπτει ότι η συλλογική διαχείριση δεν λειτουργεί απλώς ως εισπρακτικός μηχανισμός, αλλά ως αναγκαίο εργαλείο για τη διασφάλιση της αμοιβής των δημιουργών σε μια αγορά όπου η μουσική χρησιμοποιείται καθημερινά από χιλιάδες επιχειρήσεις.
Οι αποφάσεις ουσιαστικά επιβεβαιώνουν ότι χωρίς οργανωμένη συλλογική προστασία, η αποτελεσματική προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων στον χώρο της μουσικής θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη.
Γιατί οι αποφάσεις αυτές θεωρούνται κομβικές για τον τουριστικό κλάδο
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι οι συγκεκριμένες αποφάσεις ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη θέση ότι η χρήση μουσικής στις τουριστικές επιχειρήσεις δεν αποτελεί απλή τεχνική παροχή αλλά μορφή οικονομικής εκμετάλλευσης προστατευόμενου περιεχομένου.
Στην πράξη, τα δικαστήρια φαίνεται να διαμορφώνουν πλέον μια σταθερή νομολογιακή γραμμή σύμφωνα με την οποία:
- οι τηλεοράσεις στα δωμάτια,
- τα ηχητικά συστήματα,
- η μουσική σε κοινόχρηστους χώρους,
- οι DJ εμφανίσεις,
- οι μουσικές εκδηλώσεις,
- ακόμη και η μουσική υπόκρουση σε χώρους ευεξίας ή εστίασης,
θεωρούνται μορφές δημόσιας παρουσίασης μουσικών έργων.
Η σημασία των αποφάσεων αυτών ξεπερνά τον στενό νομικό χώρο και επηρεάζει συνολικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί σήμερα ο τουριστικός και ξενοδοχειακός κλάδος στην Ελλάδα.
Το γενικό συμπέρασμα των αποφάσεων
Το συνολικό μήνυμα που προκύπτει από τις τρεις υποθέσεις είναι ξεκάθαρο:
Η μουσική μέσα σε ξενοδοχεία θεωρείται πλέον αναπόσπαστο μέρος της εμπορικής λειτουργίας μιας τουριστικής επιχείρησης και όχι ουδέτερη τεχνική παροχή.
Η σύγχρονη ευρωπαϊκή και ελληνική νομολογία αντιμετωπίζει τη μετάδοση μουσικής σε δωμάτια, κοινόχρηστους χώρους και εκδηλώσεις ως δημόσια εκτέλεση, εφόσον η επιχείρηση παρεμβαίνει οργανωμένα ώστε οι πελάτες της να αποκτούν πρόσβαση σε προστατευόμενα έργα.
Και ακριβώς αυτή η οργανωμένη παρέμβαση είναι που ενεργοποιεί την υποχρέωση λήψης άδειας και καταβολής πνευματικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, οι πρόσφατες αποφάσεις δείχνουν ότι τα ελληνικά δικαστήρια ακολουθούν πλέον σταθερά τη διεθνή και ευρωπαϊκή τάση υπέρ της αυξημένης προστασίας της μουσικής δημιουργίας και της ενίσχυσης των μηχανισμών συλλογικής διαχείρισης που διασφαλίζουν τα δικαιώματα των δημιουργών.
Υπολόγισε το κόστος δημόσιας εκτέλεσης για την επιχείρησή σου
Αν διαθέτεις ξενοδοχείο, ενοικιαζόμενα δωμάτια, Airbnb, καφέ, εστιατόριο, beach bar ή άλλο επαγγελματικό χώρο που χρησιμοποιεί μουσική, μπορείς να υπολογίσεις εύκολα το ενδεικτικό κόστος πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων μέσω του online υπολογιστή δικαιωμάτων.
Ο υπολογισμός αφορά ενδεικτικά:
- τηλεοράσεις σε δωμάτια,
- κοινόχρηστους χώρους,
- lobby,
- bars,
- εστιατόρια,
- πισίνες,
- spa,
- γυμναστήρια,
- εκδηλώσεις και live μουσική.
Υπολογιστής Δικαιωμάτων:
https://evpapadopoulos.gr/calculator/
Σχετικά με τον συντάκτη
Είμαι ο Βαγγέλης Παπαδόπουλος και ασχολούμαι με ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων μουσικής και δημόσιας εκτέλεσης.
Στο site αυτό δημοσιεύω άρθρα, αναλύσεις και δικαστικές αποφάσεις σχετικά με τη χρήση μουσικής σε ξενοδοχεία, επιχειρήσεις, χώρους εστίασης και γενικά επαγγελματικούς χώρους, με στόχο να παρουσιάζω το θέμα όσο πιο απλά και κατανοητά γίνεται.
