Η χθεσινή συναυλία των Metallica στο ΟΑΚΑ ήταν ένα από τα μεγαλύτερα μουσικά γεγονότα των τελευταίων ετών στην Ελλάδα, με δεκάδες χιλιάδες θεατές και μια παραγωγή διεθνών προδιαγραφών.
Πέρα όμως από τα φώτα, τον ήχο και την εμπειρία του live, υπάρχει ένα πολύ σημαντικό κομμάτι που ο περισσότερος κόσμος δεν γνωρίζει:
Πώς πληρώνονται οι δημιουργοί των τραγουδιών σε μια τόσο μεγάλη συναυλία;
Τι είναι τα πνευματικά δικαιώματα σε μια συναυλία;
Όταν σε μια συναυλία εκτελούνται μουσικά έργα δημόσια, δημιουργείται υποχρέωση καταβολής πνευματικών δικαιωμάτων προς τους δημιουργούς των τραγουδιών.
Δηλαδή:
- συνθέτες
- στιχουργοί
- μουσικοί εκδότες (όχι πάντα αλλά σε κάποιες περιπτώσεις)
πρέπει να αμειφθούν επειδή τα έργα τους χρησιμοποιούνται εμπορικά μπροστά σε κοινό.
Αυτό δεν αφορά μόνο μικρά μαγαζιά ή καφέ.
Αφορά και:
- στάδια
- φεστιβάλ
- arenas
- διεθνείς παραγωγές
- μεγάλες συναυλίες όπως αυτή των Metallica.
Πόσο πληρώνει συνήθως μια ιδιωτική συναυλία;
Στην περίπτωση ιδιωτικών διοργανώσεων συναυλιών — δηλαδή όταν διοργανωτής είναι ιδιωτική εταιρεία παραγωγής και όχι δημόσιος φορέας — το ποσό που αποδίδεται για πνευματικά δικαιώματα υπολογίζεται συνήθως ως ποσοστό επί του τζίρου της εκδήλωσης.
Στην πράξη, το ποσοστό αυτό κινείται περίπου στο:
7% των ακαθάριστων εσόδων της συναυλίας.
Με απλά λόγια:
Αν μια μεγάλη συναυλία κάνει τζίρο:
- 1.000.000 ευρώ
τότε περίπου:
70.000 ευρώ
πηγαίνουν στα πνευματικά δικαιώματα των δημιουργών.
Και πώς μοιράζονται αυτά τα χρήματα;
Εδώ βρίσκεται κάτι που ο περισσότερος κόσμος αγνοεί.
Τα χρήματα δεν πηγαίνουν μόνο στον καλλιτέχνη που βλέπουμε στη σκηνή.
Πηγαίνουν:
- στους δημιουργούς κάθε τραγουδιού που εκτελέστηκε,
- ανάλογα με το πρόγραμμα της συναυλίας (setlist).
Ένα απλό παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι σε μια συναυλία ακούγονται:
20 τραγούδια
και αυτά τα τραγούδια ανήκουν συνολικά σε:
- 20 συνθέτες
- 20 στιχουργούς
δηλαδή:
40 διαφορετικούς δικαιούχους.
Τότε το ποσό των πνευματικών δικαιωμάτων πρέπει να διανεμηθεί ανάμεσα σε αυτούς τους δημιουργούς, σύμφωνα με τα ποσοστά συμμετοχής τους στα έργα.
Άρα ακόμη και σε μια metal συναυλία, μπορεί να πληρωθούν δημιουργοί που ο κόσμος δεν φαντάζεται.
Γιατί στη συναυλία των Metallica μπορεί να πληρωθεί και ο Μίκης Θεοδωράκης;
Γιατί στις μεγάλες συναυλίες συχνά χρησιμοποιούνται:
- intro μουσικές,
- interlude tracks,
- μουσικά αποσπάσματα πριν ή μετά το live,
- playback themes,
- ηχογραφημένα μέρη του προγράμματος.
Αν μέσα στο συνολικό μουσικό πρόγραμμα χρησιμοποιηθεί έργο του Μίκης Θεοδωράκης — όπως το θρυλικό θέμα του «Ζορμπά» — τότε το έργο αυτό θεωρείται δημόσια εκτελεσμένο και δημιουργεί δικαίωμα αμοιβής.
Το ίδιο ισχύει και για έργα σύγχρονων Ελλήνων δημιουργών, όπως ο Γιάννης Αγγελάκας με το «Ταξιδιάρα Ψυχή».
Με άλλα λόγια:
δεν πληρώνεται μόνο ο “σταρ” της βραδιάς.
Πληρώνεται κάθε δημιουργός του οποίου το έργο χρησιμοποιήθηκε.
Γιατί αυτό έχει σημασία;
Γιατί τα πνευματικά δικαιώματα είναι ουσιαστικά:
ο μισθός του δημιουργού.
Ένα τραγούδι μπορεί:
- να παίζεται στο ραδιόφωνο,
- σε καφέ,
- σε σούπερ μάρκετ,
- σε γήπεδα,
- σε συναυλίες,
- σε φεστιβάλ,
- σε τηλεόραση,
- σε streaming υπηρεσίες.
Και κάθε δημόσια χρήση δημιουργεί οικονομική αξία.
Η μεγάλη παρεξήγηση
Πολλοί πιστεύουν ότι:
«Αφού ο κόσμος πλήρωσε εισιτήριο, τελείωσε η υποχρέωση.»
Στην πραγματικότητα όμως:
- άλλο είναι το εισιτήριο της παραγωγής,
- και άλλο το δικαίωμα του δημιουργού πάνω στο έργο του.
Το τραγούδι αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία και η δημόσια εκτέλεσή του αμείβεται ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται στη σκηνή.
Τελικά τι πληρώνει ο διοργανωτής;
Σε μια μεγάλη συναυλία ο διοργανωτής πληρώνει:
- καλλιτέχνες,
- παραγωγή,
- στάδιο,
- ήχο και φώτα,
- ασφάλεια,
- προσωπικό,
- τεχνικούς,
- διαφήμιση,
- αλλά και:
πνευματικά δικαιώματα για τα έργα που ακούγονται.
Και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.
Γιατί χωρίς τα τραγούδια, δεν θα υπήρχε η συναυλία.
Το σημαντικότερο συμπέρασμα
Η μουσική δεν είναι μόνο ψυχαγωγία.
Είναι και πνευματική περιουσία.
Και πίσω από κάθε live, ακόμη και πίσω από μια ιστορική βραδιά όπως αυτή των Metallica στο ΟΑΚΑ, υπάρχει ένας ολόκληρος μηχανισμός που φροντίζει ώστε οι δημιουργοί να αμείβονται για το έργο τους.
