Η διαφορά ανάμεσα στα πνευματικά και τα συγγενικά δικαιώματα
Όταν μια επιχείρηση παίζει μουσική δημόσια — είτε πρόκειται για καφέ, εστιατόριο, ξενοδοχείο, κομμωτήριο ή κατάστημα — δημιουργείται υποχρέωση καταβολής μουσικών δικαιωμάτων.
Πολλοί όμως δεν γνωρίζουν ότι στην Ελλάδα υπάρχουν δύο διαφορετικές κατηγορίες δικαιωμάτων:
- τα πνευματικά δικαιώματα
- και τα συγγενικά δικαιώματα.
Ποιοι πληρώνονται από το καθένα;
Ποια είναι η διαφορά τους;
Και γιατί πολλές φορές μια επιχείρηση καλείται να πληρώσει περισσότερους από έναν οργανισμούς;
Ας το δούμε απλά και κατανοητά.
Τι είναι τα πνευματικά δικαιώματα μουσικής;
Τα πνευματικά δικαιώματα αφορούν τους δημιουργούς ενός μουσικού έργου.
Δηλαδή τους ανθρώπους που δημιούργησαν το ίδιο το τραγούδι.
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν κυρίως:
- ο συνθέτης,
- ο στιχουργός,
- και κατά περίπτωση ο μουσικός εκδότης.
Παράδειγμα:
Σε ένα τραγούδι:
- κάποιος γράφει τη μουσική,
- κάποιος γράφει τους στίχους.
Αυτοί θεωρούνται οι βασικοί δημιουργοί του έργου και δικαιούνται πνευματικά δικαιώματα κάθε φορά που το τραγούδι χρησιμοποιείται δημόσια.
Ποιοι πληρώνονται από τα πνευματικά δικαιώματα;
Οι βασικοί δικαιούχοι είναι:
Οι συνθέτες
Είναι οι δημιουργοί της μουσικής σύνθεσης.
Παράδειγμα:
- Χρήστος Νικολόπουλος
- Μίλτος Πασχαλίδης
- Γιώργος Ανδρέου
Οι στιχουργοί
Είναι οι δημιουργοί των στίχων.
Παράδειγμα:
- Λίνα Νικολακοπούλου
- Παρασκευάς Καρασούλος
- Φίλιππος Γράψας
Οι μουσικοί εκδότες
Σε πολλές περιπτώσεις μέρος των δικαιωμάτων ανήκει και σε μουσικούς εκδότες που διαχειρίζονται εμπορικά τα έργα.
Τι είναι τα συγγενικά δικαιώματα;
Τα συγγενικά δικαιώματα δεν αφορούν τη δημιουργία του τραγουδιού, αλλά την εκτέλεση και την ηχογράφησή του.
Δηλαδή αφορούν όσους συμμετέχουν στην παραγωγή και παρουσίαση της ηχογράφησης που ακούμε.
Ποιοι πληρώνονται από τα συγγενικά δικαιώματα;
Οι βασικοί δικαιούχοι είναι:
Οι τραγουδιστές / ερμηνευτές
Οι καλλιτέχνες που ερμηνεύουν το τραγούδι.
Παράδειγμα:
- Γιώργος Νταλάρας
- Άννα Βίσση
- Χαρούλα Αλεξίου
Οι μουσικοί εκτελεστές
Οι μουσικοί που συμμετέχουν στην ηχογράφηση.
Παράδειγμα:
- κιθαρίστες,
- ντράμερ,
- μπασίστες,
- πιανίστες,
- ορχήστρες.
Οι παραγωγοί / δισκογραφικές εταιρείες
Οι εταιρείες ή παραγωγοί που χρηματοδοτούν και κατέχουν την ηχογράφηση.
Ένα απλό παράδειγμα
Ας υποθέσουμε ότι ακούγεται δημόσια ένα γνωστό τραγούδι.
Για το ίδιο τραγούδι μπορεί να πληρώνονται:
Από τα πνευματικά:
- ο συνθέτης,
- ο στιχουργός,
- και κατά περίπτωση ο μουσικός εκδότης.
Από τα συγγενικά:
- ο τραγουδιστής,
- οι μουσικοί,
- η δισκογραφική εταιρεία.
Άρα:
διαφορετικοί άνθρωποι πληρώνονται για διαφορετικά δικαιώματα πάνω στο ίδιο τραγούδι.
Γιατί υπάρχουν δύο διαφορετικές κατηγορίες δικαιωμάτων;
Ο λόγος είναι απλός.
Ο νόμος προστατεύει:
- τόσο τη δημιουργία του έργου,
- όσο και την εκτέλεση και παραγωγή του.
Άλλο πράγμα είναι να γράψεις ένα τραγούδι,
και άλλο να το τραγουδήσεις, να το ηχογραφήσεις και να το κυκλοφορήσεις.
Γι’ αυτό η νομοθεσία προβλέπει ξεχωριστές αμοιβές.
Ποιοι οργανισμοί διαχειρίζονται αυτά τα δικαιώματα στην Ελλάδα;
Για τα πνευματικά δικαιώματα
Κύριος οργανισμός είναι η ΕΔΕΜ.
Η ΕΔΕΜ εκπροσωπεί:
- συνθέτες,
- στιχουργούς,
- δημιουργούς μουσικών έργων.
Για τα συγγενικά δικαιώματα
Κύριος οργανισμός είναι η GEA.
Η GEA εκπροσωπεί:
- τραγουδιστές,
- μουσικούς,
- παραγωγούς ηχογραφήσεων.
Γιατί οι επιχειρήσεις χρειάζονται άδεια δημόσιας εκτέλεσης;
Όταν μια επιχείρηση χρησιμοποιεί μουσική δημόσια:
- δημιουργεί εμπορικό όφελος,
- βελτιώνει την εμπειρία πελάτη,
- αυξάνει τον χρόνο παραμονής,
- και πολλές φορές επηρεάζει ακόμα και τον τζίρο.
Γι’ αυτό ο νόμος προβλέπει ότι οι δημιουργοί και οι συντελεστές της μουσικής πρέπει να αμείβονται.
Η υποχρέωση αυτή αφορά:
- καφέ,
- μπαρ,
- εστιατόρια,
- ξενοδοχεία,
- κομμωτήρια,
- γυμναστήρια,
- καταστήματα λιανικής,
- και γενικά κάθε επαγγελματικό χώρο όπου ακούγεται μουσική δημόσια.
Συμπέρασμα
Τα μουσικά δικαιώματα στην Ελλάδα χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:
Πνευματικά δικαιώματα
Αφορούν τους δημιουργούς:
- συνθέτες,
- στιχουργούς,
- και κατά περίπτωση μουσικούς εκδότες.
Συγγενικά δικαιώματα
Αφορούν τους συντελεστές της ηχογράφησης:
- τραγουδιστές,
- μουσικούς,
- παραγωγούς.
Παρότι συχνά συγχέονται, πρόκειται για διαφορετικά δικαιώματα με διαφορετικούς δικαιούχους και διαφορετική νομική βάση.
Υπολογίστε εύκολα τα μουσικά δικαιώματα της επιχείρησής σας
Υπολογίστε γρήγορα και απλά τα ενδεικτικά δικαιώματα δημόσιας εκτέλεσης μουσικής για ΕΔΕΜ, GEA και άλλους οργανισμούς μουσικής μέσω του δωρεάν online εργαλείου:
